Asbest Nerelerde Kullanılır?
Maruz kalındığında çeşitli hastalıklara yol açan asbest aslında lifli ve esnek yapıda bir mineraldir. Kanserojen mineraller arasında geçen asbest başta sanayi olmak üzere endüstrinin birçok farklı dalında kullanılır. Ülkemizde asbest üretimi ve kullanımı 31.12.2010 tarihinde yürürlüğe giren yönetmelikle yasaklanmış olsa da geçmişte kullanılmış olan asbest ve kullanıma girmiş olan asbestli maddeler hala varlığını sürdürerek insan yaşamını tehdit etmeye devam etmektedir. Asbest söküm, asbest bertaraf, asbest analiz gibi farklı yöntemler ile ortadan kaldırılmaya çalışılan asbest mineralinin hangi sektörlerde kullanıldığını, hangi alanların asbest açısından tehlike taşıdığını yazımızın devamında bulabilirsiniz.
Asbest Kullanım Alanları
Kimi kaynaklarda amyant adı ile geçen asbest; ısıya, aşınmaya ve kimyasal maddelere karşı ciddi anlamda dayanıklı lifsi bir maddedir. Ak toprak, çorak toprak, gök toprak, çelpek, höllük veya ceren toprağı gibi isimlerle de bilinen asbestteki lifsi minerallerin boyu en oranından ortalama en az 3 misli veya daha fazla uzunluğa sahiptir. Bu özelliği açısından fibröz mineral olarak da anılan asbest yapısı itibariyle baskıya, strese, sürtünme ve ısıya dayanıklı olduğu için uzun yıllar boyunca varlığını sürdürebilir. Bu da asbestin endüstride, yaklaşık 3.000 iş kolunda yaygın bir kullanım alanı bulmasına sebep olmuştur. Asbestin başlıca kullanım alanları aşağıdaki gibidir:
- Tekstil endüstrisi (lifler, kumaşlar, ipler)
- Çimento endüstrisi (saç, boru)
- İnşaat malzemeleri endüstrisi (çimento ürünlerinin işlenmesi)
- Kimya endüstrisi (boya dolgusu, dolgu materyalleri, sentetik reçine kompresyon kalıp materyalleri, termoplastikler, kauçuk ürünleri),
- İzolasyon endüstrisi (ısı, ses ve yangın izolasyonu)
- Kağıt endüstrisi (asbest kağıdı, karton), fren, debriyaj, balata üretimi
- Gemi yapımı ve vagon üretimi.
Asbest sıcaklığa ve pasa mukavemet, ısı izolasyonu, tutuşmazlık özelliği, yüksek mekanik dayanıklılık gibi özellikleri sayesinde yukarıda yer alan sektörlerde geçmişte sıkça kullanılan bir ürün olmuştur. Ancak zamanla yapılan araştırmalar sonucunda asbestin insan sağlığı ve çevre için son derece tehlikeli bir mineral olduğunun anlaşılması ile birlikte, başta Avrupa olmak üzere dünyanın birçok ülkesi asbest üretim ve kullanımını yasaklamıştır. Ülkemizde de asbest 2010 yılından beri kullanımı yasaklı maddeler arasında geçse de bu tarihe kadar üretilen ve endüstide kullanılan asbest halen hayatımızın her anında yer alarak sağlığımızı tehdit etmeye devam etmektedir.