Türkiye’de Asbest

Ülkemizde ak toprak, çorak toprak, gök toprak, çelpek, höllük, ceren toprağı gibi adlar ile bilinen asbest çok ciddi tehlikelere yol açabilen kanserojen bir maddedir. Geçmişte Türkiye de başta olmak üzere sanayi ve inşaat sektörlerinin birçoğunda kullanılmış olan asbest minerali sadece Türkiye için değil tüm ülkeler için önemli bir halk
ve çalışan sağlığı sorunudur. Varlığı tespit edildiğinde asbest söküm çalışmaları ile ortadan kaldırılması gereken asbest minerali ve Türkiye’deki kullanım alanları ile ilgili merak ettiklerinizi yazımızın devamında bulabilirsiniz. 

Türkiye’de Asbest Kullanımı

Yüksek derecede ısıya, aşınma ve paslanmaya karşı dayanıklı bir madde olan asbest aynı zamanda 1200°C’nin üzerinde erime noktasına sahip, asit ve bazlara karşı dayanıklı, elektrik geçirgenliği çok düşük bir mineraldir. Çimento ve benzeri malzemelerle karışım özelliğine sahip olan asbest; tutuşmazlık, sıcaklığa ve pasa mukavemet, ısı izolasyonu, yüksek mekanik dayanıklılık gibi özellikleri sebebi ile yapıların birçok alanında kullanılmıştır. 

Dünya üzerinde Rusya, Çin, Güney Afrika, Kazakistan, Kanada gibi ülkeler başta olmak üzere birçok ülkede kullanımı mevcut olan asbest minerali yarattığı tehlikeli hastalıklar sebebi ile Avrupa ülkelerinde ve dünyanın birçok başka ülkesinde yasaklanmıştır. Türkiye’de ise Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü tarafından 31 Aralık 2010 yılında üretimi ve kullanımı yasaklanan asbest her ne kadar artık yasaklı bir madde olsa da Anadolu’nun bazı bölgelerinde halk tarafından hala bilinçsizce kullanılmaktadır. Bunun yanı sıra yasak tarihinden önce de ülkenin birçok bölgesinde asbest yaygın olarak kullanıldığı için varlığını hala sürdürmektedir. 

Anadolu bölgelerinde evleri badana yapmak, evlerin damına sermek gibi çeşitli şekillerde kullanılan asbest Türkiye’de, rezervleri bakımından oldukça zengin bir mineraldir. Sivas, Erzincan, Tokat, Bursa, Hatay ve Bitlis’te krizotil (beyaz asbest),  Eskişehir ’de ise amfibol türü asbest yatakları bulunmaktadır. Çimento, tekstil, kağıt endüstrisi gibi farklı alanlarda kullanılan asbest Amasya bölgesinde ve Kayılar yörüklerinde yaygın olarak kullanılan bir maddedir. Bu bölgelerde bebekler höllük toprağı olarak bilinen ısıtılmış asbestle sarılır ve bu esnada havaya karışan asbest lifleri hem bebek hem de etrafındakiler tarafından solunmakta ve akciğerlere yerleşmektedir. 

Diyarbakır’ın Çermik ve Çüngüş, Eskişehir’in Mihalıççık, Kaymaz ve Çifteler, Denizli’nin Tavas, Kütahya’nın Aslanapa ve Gediz, Konya’nın Ereğli, Halkapınar, Karaman’nın Ayrancı, Sivas’ın Yıldızeli, Kahramanmaraş’ın Afşin ilçesine bağlı Büyüktatlı ve Şarkışla, Şanlıurfa’nın Siverek Elazığ’ın Maden ve Palu ilçeleri asbeste bağlı başta kanser olmak üzere çeşitli hastalıkların sıkça görüldüğü bölgeler arasında yer alır.