Asbest Kanser Yapar mı?

Doğal yollardan oluşan bir mineral olan asbest, yüksek oranda toksik olması ile birlikte karsinojenik özelliğe sahip bir maddedir. Isı direnci, gerilme kuvveti ve yalıtım özellikleri sebebi ile geçmişte kumaş türlerinden kağıt türlerine, çimentolardan toprağa, ev izolasyonundan inşaat malzemelerine kadar birçok alanda yaygın bir şekilde kullanılmıştır. Ancak sonrasında asbestin çok tehlikeli bir madde olması ve çeşitli kanser türlerine sebep olması bir süre sonra 50’den fazla ülkede kullanımının yasaklanmasına yol açmıştır. Bu yazımızda asbest ve kanser ilişkisini inceleyerek asbestin sebep olduğu hastalık türlerine göz atacağız.

Asbest Tehlikeli midir?

Asbest mineraline maruz kalmak; başta akciğer zarı kanseri (mezotelyoma), akciğer kanseri, akciğer yapısını tutan asbestozis olmak üzere çeşitli hastalıklara sebep olmaktadır. Özellikle mesleki yollar ile insanların maruz kaldığı asbest çevresel yollarla da maruziyet yaratabilir. Örneğin asbestli bir yapının yıkımı esnasında asbest içeren havayı soluyan bir işçi ya da oradan geçen ve havayı solumak zorunda kalan sıradan bir kişi asbeste bağlı akciğer hastalıklarına yakalanabilir. İnşaat işleri ve kentsel dönüşüm sektöründe yaygın olarak rastlanan bu durum çalışanlar ve çevre halkı için son derece tehlike yaratmaktadır. Bu tip bina yıkımları sırasında eğer asbest varlığından şüpheleniliyorsa mutlaka bu durum yapı sahibine ya da ilgili kurumlara bildirilmeli, çalışanların ve çevre halkının asbeste maruz kalmaması için usulune uygun olarak asbest söküm çalışmaları yapılmalıdır. 

Asbest ve Kanser İlişkisi

Asbest, Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı’nın kanserojen maddeler listesinde 1. grupta sınıflandırılan bir maddedir. Ciddi bir kanserojen madde olan asbest, solunum ya da içme suyu yolu ile vücuda girdiğinde akciğer zarları arasında sıvı toplanması, kireçlenme, akciğer zarı kalınlaşması ve akciğer dokusunda bağ dokusu oluşumu gibi çeşitli solunum yolu hastalıklarına ve ciltte yaralanmalara sebep olabilir. Kalsifiye veya kalsifiye olmayan plevral plak (akciğer zarı üzerinde kireçlenme yapmış veya yapmamış lokal zar kalınlaşmaları), diffüz plevral fibrozis (akciğer zarında çepeçevre kalınlaşma), asbestozis (akciğerlerde asbest toplanmasına bağlı sertleşme ve bozulma), yuvarlak atelektazi (akciğerde küçük sönmüş alanlar), mezotelyoma (akciğer zarı kanseri), akciğer kanseri, gırtlak kanseri ve sindirim sisteminde kanser bilinen asbest kaynaklı hastalıklar arasındadır.

Asbestin sebep olduğu hastalıklarda, asbestli havaya maruziyet süresi ve ilgili ortamda bulunan asbest miktarı büyük önem taşır. Kimi hastalarda hastalıklar hemen ortaya çıkabiliyorken kimilerinde ise maruziyetten 10 ya da 20 yıl sonra da ortaya çıkabilir. Özellikle sigara içen kişilerde hastalığın ortaya çıkma riski daha yüksektir.