Asbest Türkiye’de Yasak mı?
Doğal yollar ile ortaya çıkan ve lifli bir mineral olan asbest, doğada farklı biçimlerde bulunsa da en yaygın bulunan türleri krosidolit, (mavi), amosit (kahverengi), aktinolit, antofilit ve tremolit asbest türleridir. Sanayi alanında yaygın bir şekilde kullanılan asbest türleri ise krosidolit, amosit ve krizotildir. İnşaat malzemeleri, izolasyon malzemeleri gibi farklı yerlerde de kullanımı mevcut olan asbest, insan sağlığı üzerinde son derece tehlikeli bir mineral olduğu için çıkarılması, ticareti ve kullanımı 1980’li yıllardan itibaren yasaklanmaya başlanmış ve birçok ülkede asbest söküm hakkında çalışmalar başlatılmıştır. Peki ülkemizde asbest hakkındaki yasalar nasıldır? Asbest Türkiye’de yasak mıdır? Türkiye’de asbest kullanımını merak ediyorsanız işte detaylar…
Türkiye’de Asbest Kullanımı
1980’li yıllardan itibaren zararları ortaya çıkarak kullanımı birçok ülkede yasaklanan asbest, Avrupa Birliği’nin tümünde ve dünyanın pek çok ülkesinde kanserojen niteliğiyle yasaklanmış bir mineraldir. Uluslararası Çalışma Konferansı ve Dünya Sağlık Örgütü dünyanın her yerinde asbest türlerinin kullanımına ve ticaretine son verilmesini iletmiş, dünyayı asbest ve zararları hakkında bilgilendirmiştir.
Ülkemizde ise asbest kullanımı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB), Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansının (IARC), “kesin kanserojen” olarak tanımlaması ile birlikte 2010 yılında yasaklanmıştır. Asbest her ne kadar 2010 yılında yasaklanmış olsa da, 2010’a kadar inşa edilen sayısız ev, devlet dairesi, okul, hastane, askeri üs ve pek çok endüstriyel üründe asbest varlığı halen devam etmektedir. Asbest çok dayanıklı bir mineral olduğu için günümüze kadar iplik, kumaş, çimento, inşaat malzemeleri, boru, levha, balata, conta, elektrikli aletler, dokuma ürünleri, sahne perdeleri, yalıtım malzemeleri gibi farklı alanlarda kullanılmıştır. Bu tip yapı ve malzemelerde bulunan asbest mineralleri ile gerçekleşebilecek temaslar ise kişilerde başta kanser olmak üzere birçok hastalığa sebep olabilir.
Özellikle ülkemizin kırsal bölgelerinde topraklarda, köy yerleşim alanlarının içinde ya da yakınlarında, yol kenarlarında, asbest varlığı devam etmektedir. Asbest, varlığını sürdürdüğü bölgelerden uzaklaştırılmadığı sürece yıkım süreçlerinde çevreye yayılabilir. Bunu engellemek için asbestli yapı ve malzemelerin etrafında yaşayan kişiler asbest ihbarında bulunmalı, yapı ve binalardan asbest söküm ve uzaklaştırma işlemleri gerçekleştirilirken gerekli önlemler alınmalı ve asbestin hem o bölgede yaşayanlar hem de çalışanlar için oluşturduğu risk faktörleri ortadan kaldırılmalıdır.